Trong kỷ nguyên số, khi lướt qua các chuyên mục tin tức online về chủ đề thể thao, bạn có thể dễ dàng bắt gặp những dòng tiêu đề bùng nổ về các trận đấu nghẹt thở với hàng trăm ngàn khán giả cuồng nhiệt phủ kín sân vận động. Đó không phải là bóng đá, cũng không phải bóng rổ, mà chính là Cricket. Tuy nhiên, tại Việt Nam, bộ môn này vẫn còn là một dấu hỏi lớn đối với rất nhiều người. Vậy thực chất cricket là môn thể thao gì, luật chơi của nó vận hành ra sao và tại sao nó lại sở hữu sức hút ma mị, đứng thứ hai thế giới về lượng người hâm mộ chỉ sau môn thể thao vua?
Bài viết này sẽ mang đến cho bạn một cái nhìn toàn diện, mới mẻ và sâu sắc nhất về bộ môn bóng gậy quý tộc này.
Nguồn gốc lịch sử và hành trình phát triển của Cricket
Để thực sự hiểu sâu sắc về cricket, chúng ta phải ngược dòng thời gian về thế kỷ 16 tại vùng Đông Nam nước Anh. Ban đầu, đây chỉ là một trò chơi giải trí của trẻ em vùng nông thôn với dụng cụ thô sơ là những khúc gỗ và quả bóng làm bằng len hoặc da cuộn chặt.
Đến thế kỷ 18, giới quý tộc Anh nhận ra tính chiến thuật cực cao và sự thanh lịch của trò chơi này nên đã nâng tầm nó thành một môn thể thao chính thống. Năm 1787, Câu lạc bộ Cricket Marylebone (MCC) ra đời tại London, đặt ra những bộ luật chính thức đầu tiên, định hình nên diện mạo của bộ môn này cho đến ngày nay.
Theo chân đế chế Anh trong thời kỳ thuộc địa, Cricket lan rộng ra khắp thế giới. Nó nhanh chóng bén rễ và trở thành tôn giáo thứ hai tại các quốc gia thuộc Khối thịnh vượng chung như Ấn Độ, Pakistan, Úc, Nam Phi, West Indies và New Zealand.
Khám phá Cricket là môn thể thao gì?
Hiểu một cách đơn giản nhất, Cricket (tiếng Việt thường gọi là bóng gậy, bản cầu hoặc mộc cầu) là một môn thể thao thi đấu đối kháng không va chạm giữa hai đội, mỗi đội gồm 11 cầu thủ. Trận đấu diễn ra trên một sân cỏ hình elip hoặc hình tròn cỡ lớn.
Điểm nhấn trung tâm của toàn bộ sân đấu là một dải đất phẳng, khô ráo dài chính xác 22 yard (khoảng 20,12 mét) được gọi là Pitch. Ở hai đầu của Pitch, người ta cắm hai bộ cọc gỗ gọi là Wicket (Tam trụ môn). Mỗi Wicket gồm 3 cọc đứng (stumps) và 2 thanh gỗ nhỏ nằm ngang ở trên (bails).
Mục tiêu tối thượng của trận đấu là hai đội sẽ thay phiên nhau: một đội cố gắng ghi thật nhiều điểm bằng cách đánh bóng (Batting), trong khi đội kia tìm mọi cách để ném bóng (Bowling) nhằm phá hủy Wicket và loại các cầu thủ đánh bóng của đối phương.
Tìm hiểu về luật chơi cơ bản và cách tính điểm cho người mới
Nếu bạn vẫn đang mơ hồ không biết cách vận hành của cricket là môn thể thao gì, hãy hình dung một lượt đối đầu cơ bản diễn ra tại khu vực Pitch trung tâm:
Các vị trí trên sân
- Bowler (Người ném bóng): Đứng ở một đầu Pitch, lấy đà và ném quả bóng da cứng về phía Wicket ở đầu kia.
- Batsman (Người đánh bóng): Đứng bảo vệ Wicket của mình. Họ dùng một chiếc gậy gỗ phẳng bản to để đánh quả bóng văng ra xa.
- Wicket-keeper (Người bắt bóng phía sau): Đồng đội của Bowler, đeo găng tay dày đứng ngay sau Wicket để bắt những quả bóng mà Batsman bỏ lỡ.
- Fielders (Các cầu thủ đón bóng): 9 thành viên còn lại của đội ném bóng sẽ đứng rải rác khắp sân để nhặt và ném bóng về trung tâm thật nhanh.
Cách ghi điểm (Runs)
Khi Batsman đánh trúng bóng, họ và người đồng đội đứng ở đầu Pitch bên kia sẽ chạy đổi chỗ cho nhau. Mỗi một lượt chạy đổi chỗ thành công tính là 1 điểm (1 run).
Bên cạnh đó, có các trường hợp ghi điểm đặc biệt không cần chạy:
- Boundary 4: Nếu quả bóng bị đánh văng chạm đất và lăn ra ngoài đường biên sân, đội đánh bóng được cộng ngay 4 điểm.
- Boundary 6: Nếu quả bóng được đánh bay bổng hoàn toàn qua vạch biên mà không chạm đất (giống như cú Home Run trong bóng chày), đội đánh bóng nhận ngay 6 điểm.
Cách loại cầu thủ (Out/Wicket)
Đội ném bóng sẽ giành chiến thắng trong lượt chơi nếu loại được 10 trên 11 cầu thủ đánh bóng của đối phương. Có nhiều cách để loại một Batsman, phổ biến nhất là:
- Bowled: Người ném bóng ném trúng và làm đổ cọc Wicket.
- Caught: Batsman đánh bóng lên cao và bị cầu thủ đối phương bắt gọn khi bóng chưa chạm đất.
- Leg Before Wicket (LBW): Bóng chạm vào chân của Batsman khi chân họ đang đứng chắn trước cọc Wicket (ngăn bóng đập vào cọc một cách phạm luật).
- Run Out: Khi hai Batsman đang chạy đổi chỗ, cầu thủ đối phương nhặt được bóng và ném vỡ cọc Wicket trước khi Batsman kịp chạy về vạch an toàn.
Thể thức thi đấu: Từ “tra tấn” đến siêu giải trí
Một trong những lý do khiến người ta tò mò về môn thể thao cricket chính là thời gian thi đấu cực kỳ linh hoạt và khác biệt tùy thuộc vào thể thức:
| Thể thức thi đấu | Thời gian diễn ra | Đặc điểm nổi bật |
| Test Cricket | Tối đa 5 ngày | Là thể thức lâu đời, thuần túy và danh giá nhất. Các cầu thủ được mặc lên mình trang phục màu trắng truyền thống. Đòi hỏi chiến thuật sâu sắc, thể lực bền bỉ và bản lĩnh tâm lý cực kỳ kiên cường. |
| ODI (One Day International) | Khoảng 7 – 8 tiếng (Trong 1 ngày) | Mỗi đội được giới hạn ném tối đa 50 vòng (overs), tương đương 300 quả bóng. Tốc độ trận đấu nhanh hơn, bắt đầu có sự xuất hiện của chiến thuật tấn công dồn dập. |
| Twenty20 (T20) | Khoảng 3 tiếng | Bước ngoặt vĩ đại của môn thể thao này trong thế kỷ 21. Mỗi đội chỉ có 20 vòng ném (120 quả bóng). Trận đấu diễn ra với nhịp độ vũ bão, ngập tràn những cú đánh 6 điểm mãn nhãn, phù hợp hoàn hảo với ngành công nghiệp truyền hình giải trí hiện đại. |
Sự khác nhau giữa 2 môn thể thao Cricket và bóng chày
Rất nhiều người thường nhầm lẫn Cricket với bóng chày vì cả hai đều dùng gậy để đánh bóng. Tuy nhiên, chúng là hai thế giới hoàn toàn riêng biệt:
- Hình dáng gậy: Gậy bóng chày hình trụ tròn, thon dài. Gậy Cricket phẳng một mặt, bản to giống như một chiếc mái chèo gỗ.
- Sân thi đấu: Bóng chày chơi trên sân hình kim cương với 4 gôn xếp theo hình vuông. Cricket chơi trên sân elip với tâm điểm là dải Pitch thẳng đứng kết nối 2 Wicket.
- Quỹ đạo bóng: Trong bóng chày, cầu thủ ném bóng trực tiếp trên không. Trong Cricket, bóng thường được ném nảy đập đất trước khi bay đến vị trí của Batsman, tạo ra vô số quỹ đạo xoáy biến hóa khôn lường.
Tại sao Cricket lại trở thành cơn sốt tỷ dân?
Không chỉ dừng lại ở một trò chơi, tại các quốc gia như Ấn Độ hay Pakistan, bộ môn này được ví như một thứ tôn giáo kết nối hàng triệu trái tim. Giải đấu IPL (Indian Premier League) theo thể thức T20 hiện là một trong những giải đấu thể thao có giá trị bản quyền truyền hình thương mại đắt giá nhất hành tinh, sánh ngang với Ngoại hạng Anh (Premier League) hay Siêu cúp bóng bầu dục Mỹ (Super Bowl).
Sức hút của nó đến từ tính chiến thuật cân não giữa người ném và người đánh, sự bùng nổ kịch tính ở những quả bóng cuối cùng, và tinh thần lịch lãm, thượng võ (“It’s not cricket” là câu thành ngữ tiếng Anh ám chỉ những hành vi không chơi đẹp trong cuộc sống).
Lời Kết
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã tìm được câu trả lời trọn vẹn cho câu hỏi cricket là môn thể thao gì. Đây không đơn thuần là một trò chơi đánh bóng chạy vòng quanh, mà là một di sản văn hóa, một môn nghệ thuật chiến thuật đỉnh cao chứa đựng đầy sự bất ngờ và cảm xúc say mê. Nếu có cơ hội, hãy thử bật một trận đấu T20 lên và tự mình cảm nhận bầu không khí rực lửa mà bộ môn này mang lại nhé!