Tiểu đường tuýp 2 là căn bệnh mạn tính đang có tốc độ gia tăng nhanh trên toàn thế giới và trở thành một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các biến chứng nguy hiểm liên quan đến tim mạch, thần kinh, mắt và thận. Điều đáng lo ngại là phần lớn người bệnh không phát hiện sớm do các triệu chứng ban đầu khá mờ nhạt, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn khi bệnh đã tiến triển.
Vậy bạn đã hiểu rõ về tiểu đường tuýp 2 là gì? Nguyên nhân nào dẫn đến căn bệnh này? Những dấu hiệu nhận biết tiểu đường tuýp 2 ra sao và cách điều trị như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đầy đủ nhất về căn bệnh này cũng như những phương pháp phòng ngừa hiệu quả.
Tiểu đường tuýp 2 là gì?
Tiểu đường tuýp 2 là gì thì nó còn được gọi là đái tháo đường type 2, là bệnh rối loạn chuyển hóa khiến lượng đường glucose trong máu luôn duy trì ở mức cao hơn bình thường. Nguyên nhân chính là do cơ thể bị kháng insulin hoặc tuyến tụy không còn sản xuất đủ insulin để đáp ứng nhu cầu sử dụng của cơ thể.
Insulin là hormone được sản xuất tại tuyến tụy, có nhiệm vụ vận chuyển glucose từ máu vào tế bào để tạo năng lượng. Khi insulin hoạt động không hiệu quả hoặc thiếu hụt, glucose sẽ tích tụ trong máu thay vì được sử dụng, dẫn đến tăng đường huyết kéo dài.
Khác với tiểu đường tuýp 1 xảy ra do hệ miễn dịch phá hủy tế bào sản xuất insulin, tiểu đường tuýp 2 chủ yếu liên quan đến lối sống, chế độ dinh dưỡng và yếu tố di truyền.
Tiểu đường tuýp 2 xảy ra như thế nào?
Quá trình hình thành bệnh thường diễn ra âm thầm trong nhiều năm.
Ban đầu, cơ thể vẫn sản xuất insulin bình thường. Tuy nhiên, các tế bào bắt đầu giảm khả năng đáp ứng với insulin. Hiện tượng này được gọi là kháng insulin. Để bù đắp, tuyến tụy phải tăng cường sản xuất insulin nhiều hơn. Sau một thời gian dài làm việc quá tải, tuyến tụy dần suy yếu và lượng insulin tiết ra ngày càng giảm.
Khi lượng insulin không còn đủ để kiểm soát glucose trong máu, người bệnh chính thức bước vào giai đoạn mắc tiểu đường tuýp 2.
Nguyên nhân gây tiểu đường tuýp 2
Có rất nhiều yếu tố góp phần hình thành bệnh tiểu đường tuýp 2 là gì. Trong đó, lối sống hiện đại được xem là nguyên nhân quan trọng nhất.
Kháng insulin
Đây là nguyên nhân cốt lõi của bệnh. Khi tế bào cơ, gan và mô mỡ không còn đáp ứng với insulin, glucose sẽ khó đi vào tế bào để tạo năng lượng. Điều này khiến tuyến tụy phải tăng tiết insulin liên tục.
Theo thời gian, tuyến tụy suy giảm chức năng và lượng đường huyết bắt đầu tăng cao.
Thừa cân và béo phì
Người thừa cân, đặc biệt là béo bụng, có nguy cơ mắc tiểu đường tuýp 2 cao gấp nhiều lần người bình thường. Mỡ nội tạng tiết ra nhiều chất gây viêm và làm giảm khả năng hoạt động của insulin. Chỉ cần giảm từ 5–10% trọng lượng cơ thể cũng có thể cải thiện đáng kể tình trạng kháng insulin.
Ít vận động
Lười vận động khiến cơ bắp tiêu thụ ít glucose hơn. Đồng thời, cơ thể dễ tích tụ mỡ, tăng cân và làm giảm hiệu quả của insulin. Những người thường xuyên ngồi làm việc trên 8 giờ mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh cao hơn đáng kể so với người duy trì vận động thường xuyên.
Chế độ ăn uống không khoa học
Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu đường và tinh bột tinh chế khiến đường huyết thường xuyên tăng cao. Các loại thực phẩm làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:
- Bánh ngọt
- Nước ngọt có gas
- Trà sữa
- Đồ ăn nhanh
- Thực phẩm chế biến sẵn
- Bánh mì trắng
- Gạo trắng
- Đồ chiên nhiều dầu mỡ
Di truyền
Nếu trong gia đình có bố mẹ hoặc anh chị em ruột mắc tiểu đường tuýp 2 thì nguy cơ mắc bệnh của bạn sẽ cao hơn người bình thường. Tuy nhiên, yếu tố di truyền không quyết định hoàn toàn. Một lối sống lành mạnh vẫn có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ phát bệnh.
Tuổi tác
Khi tuổi càng cao, khả năng hoạt động của tuyến tụy càng suy giảm. Đồng thời, cơ thể cũng giảm khối lượng cơ, tăng mỡ nội tạng và giảm khả năng sử dụng glucose. Đó là lý do bệnh phổ biến ở người trung niên và người cao tuổi.
Dấu hiệu nhận biết tiểu đường tuýp 2
Nhiều bạn thắc mắc về các triệu chứng của tiểu đường tuýp 2 sau khi hiểu rõ về thế nào là tiểu đường tuýp 2. Đây là bệnh thường xuất hiện từ từ và có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm trước khi người bệnh phát hiện. Chính vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được chẩn đoán khi đã xuất hiện biến chứng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp quá trình điều trị hiệu quả hơn và hạn chế nguy cơ tổn thương các cơ quan trong cơ thể.
Thường xuyên khát nước
Khát nước là một trong những dấu hiệu điển hình của bệnh tiểu đường tuýp 2. Khi lượng đường trong máu tăng cao, thận phải làm việc nhiều hơn để đào thải glucose dư thừa qua nước tiểu. Quá trình này khiến cơ thể mất nhiều nước, dẫn đến cảm giác khô miệng và khát liên tục.
Người bệnh có thể uống rất nhiều nước trong ngày nhưng vẫn cảm thấy khát. Đây là biểu hiện không nên chủ quan, đặc biệt nếu kéo dài nhiều ngày liên tiếp.
Đi tiểu nhiều lần
Theo như tin tức mới nhất về sức khỏe công bố thì đường huyết tăng khiến thận không thể tái hấp thu toàn bộ lượng glucose, từ đó glucose bị đào thải qua nước tiểu và kéo theo một lượng lớn nước. Người mắc tiểu đường tuýp 2 thường đi tiểu nhiều lần trong ngày và cả vào ban đêm. Điều này không chỉ gây mất ngủ mà còn làm cơ thể mất nước, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Luôn cảm thấy đói
Mặc dù ăn uống đầy đủ nhưng người bệnh vẫn có cảm giác đói nhanh. Nguyên nhân là do glucose không thể đi vào tế bào để tạo năng lượng vì tình trạng kháng insulin. Các tế bào thiếu năng lượng sẽ gửi tín hiệu lên não kích thích cảm giác thèm ăn. Đây là lý do nhiều người ăn nhiều hơn bình thường nhưng vẫn cảm thấy đói.
Mệt mỏi kéo dài
Khi cơ thể không sử dụng được glucose hiệu quả, các tế bào sẽ thiếu năng lượng để duy trì hoạt động. Người bệnh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, uể oải, giảm khả năng tập trung, làm việc kém hiệu quả và dễ buồn ngủ ngay cả khi đã nghỉ ngơi đầy đủ.
Sụt cân bất thường
Không phải tất cả người mắc tiểu đường tuýp 2 đều thừa cân. Một số trường hợp có thể giảm cân nhanh mà không rõ nguyên nhân. Điều này xảy ra do cơ thể không sử dụng được glucose nên phải chuyển sang đốt cháy mỡ và cơ để tạo năng lượng.
Vết thương lâu lành
Lượng đường trong máu cao ảnh hưởng đến quá trình lưu thông máu và làm suy giảm khả năng miễn dịch. Các vết trầy xước, vết cắt hoặc vết thương nhỏ có thể mất nhiều thời gian để hồi phục hơn bình thường và dễ bị nhiễm trùng.
Nhìn mờ
Đường huyết tăng cao làm thay đổi lượng dịch trong thủy tinh thể của mắt khiến khả năng điều tiết bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể nhìn mờ, khó tập trung hoặc thay đổi thị lực trong thời gian ngắn. Nếu không kiểm soát tốt đường huyết, nguy cơ mắc bệnh võng mạc do đái tháo đường sẽ tăng lên.
Tê bì chân tay
Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương các dây thần kinh ngoại biên. Người bệnh thường có cảm giác tê, châm chích, nóng rát hoặc mất cảm giác ở bàn chân và bàn tay. Đây là một trong những biến chứng thần kinh phổ biến của tiểu đường tuýp 2.
Da khô và ngứa
Mất nước kéo dài cùng với tình trạng tuần hoàn máu kém có thể khiến da trở nên khô ráp, bong tróc và ngứa ngáy. Một số người còn xuất hiện các mảng da sẫm màu ở vùng cổ, nách hoặc bẹn. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng kháng insulin.
Dễ bị nhiễm trùng
Người mắc tiểu đường tuýp 2 dễ gặp các bệnh nhiễm trùng hơn người bình thường. Các tình trạng thường gặp gồm nhiễm trùng da, viêm nướu, viêm đường tiết niệu, nấm da hoặc nấm âm đạo ở phụ nữ. Khi lượng đường huyết được kiểm soát tốt, nguy cơ này sẽ giảm đáng kể.
Tiểu đường tuýp 2 có nguy hiểm không?
Sau khi hiểu rõ về tiểu đường tuýp 2 là gì thì cũng biết đây là bệnh mạn tính không thể chữa khỏi hoàn toàn ở thời điểm hiện nay. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và kiểm soát tốt, người bệnh vẫn có thể sống khỏe mạnh trong nhiều năm.
Điều đáng lo ngại là bệnh thường tiến triển âm thầm. Khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng thì nhiều cơ quan trong cơ thể đã bị ảnh hưởng. Tiểu đường tuýp 2 nguy hiểm không thì đường huyết tăng kéo dài sẽ gây tổn thương mạch máu lớn và mạch máu nhỏ, từ đó dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.
Cách phòng ngừa tiểu đường tuýp 2
Mặc dù không thể thay đổi yếu tố di truyền, bạn hoàn toàn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh thông qua việc duy trì lối sống lành mạnh.
Duy trì cân nặng hợp lý
Giảm cân nếu đang thừa cân hoặc béo phì sẽ giúp cải thiện đáng kể tình trạng kháng insulin. Ngay cả khi chỉ giảm khoảng 5–10% trọng lượng cơ thể, nguy cơ phát triển tiểu đường cũng có thể giảm đáng kể.
Ăn uống khoa học
Hãy xây dựng thực đơn cân đối với nhiều rau xanh, trái cây ít đường, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các nguồn đạm nạc. Đồng thời, hạn chế thực phẩm nhiều đường, chất béo bão hòa và đồ uống có đường.
Duy trì vận động mỗi ngày
Không nhất thiết phải tập luyện cường độ cao. Chỉ cần đi bộ nhanh khoảng 30 phút mỗi ngày hoặc duy trì các hoạt động thể chất phù hợp cũng mang lại nhiều lợi ích.
Ngủ đủ giấc
Thiếu ngủ kéo dài có thể làm rối loạn quá trình chuyển hóa glucose và tăng nguy cơ kháng insulin. Người trưởng thành nên ngủ từ 7–9 giờ mỗi đêm để duy trì sức khỏe.
Khám sức khỏe định kỳ
Việc kiểm tra đường huyết định kỳ giúp phát hiện sớm tiền đái tháo đường hoặc bệnh ở giai đoạn đầu, đặc biệt đối với những người có yếu tố nguy cơ.
Lời kết
Tiểu đường tuýp 2 là bệnh lý mạn tính phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc hiểu rõ tiểu đường tuýp 2 là gì, nhận biết các dấu hiệu nhận biết tiểu đường tuýp 2, đồng thời duy trì chế độ ăn uống khoa học, tập luyện đều đặn và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp người bệnh ổn định đường huyết, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đối với những người có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, tiền sử gia đình mắc bệnh hoặc ít vận động, việc khám sức khỏe và tầm soát đường huyết định kỳ là giải pháp quan trọng để phát hiện bệnh từ sớm. Chủ động chăm sóc sức khỏe ngay hôm nay chính là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa và kiểm soát tiểu đường tuýp 2 lâu dài.
Nguồn: Sưu tầm